Kortgeleden heeft de raad van Montferland unaniem gestemd over de toekomst van het Integrale Kind Centrum (IKC) in ’s-Heerenberg. Dit project is niet alleen jaren vertraagd maar de kosten zijn tussentijds opgelopen van € 20,99 miljoen naar € 31,5 miljoen. De door de gemeenteraad unaniem aangenomen motie van Eén Montferland markeert een keerpunt en een harde reset van het bestuurlijke proces.
Hier leest u wat er fout ging en hoe de raad nu de regie herstelt.
Het Probleem
Het IKC-dossier, dat draait om de huisvesting, op één plek, van drie scholen, kinderopvang, consultatiebureau en de bibliotheek kent twee cruciale fouten aan de kant van het college:
- De explosieve stijging van de bouwkosten
Het projectbudget werd in 2021 vastgesteld op € 20,99 miljoen. Door zgn. ‘autonome ontwikkelingen’ en het falend risicobeheer binnen de gemeente (periode 2021-2023), moest de raad in maart 2024 instemmen met een enorme kredietverhoging van € 10,5 miljoen. Het college meldde achteraf dat men zelf “geschrokken” was van de omvang van de meerkosten.
- Het onbetaalbare ‘Droomontwerp’
Nadat de raad in maart 2024 de investering van € 31,5 miljoen goedkeurde, bleek het ontwerp alsnog financieel onhaalbaar voor de schoolbesturen. Waar deze besturen eerder rekende met een min. exploitatie-tekort van € 1.170 p/j, bleek het daadwerkelijke structurele tekort op basis van het dure ontwerp op te lopen tot meer dan € 61.000 p/j. Dit dwong de schoolbesturen hun medewerking op te schorten, wat leidde tot een totale herstart en de keuze voor compacte nieuwbouw op basis van de wettelijk vastgestelde m2-s.
Bestuurlijke falen: de controle werd genegeerd
De grootste politieke fout van het college betrof het schenden van het raadsmandaat en de communicatie-plicht, wat leidde tot zorgen over de ‘oncontroleerbaarheid’ en het gebrek aan ‘grip:
Het Negeren van het raadsmandaat
De raad eiste zowel in 2022 als in 2024 expliciet de aanstelling van een onafhankelijke externe financieel bewaker om toezicht te houden en ter voorkoming van budgetoverschrijdingen. In plaats van deze uit te voeren, besloot het college eenzijdig deze moties anders uit te voeren met enkel interne controles en zgn. second-opinions.
Gemiste deadlines en excuses
Het college schond herhaaldelijk de actieve informatieplicht. Zo werd de raad niet geïnformeerd dat de cruciale deadline voor de Samenwerkingsovereenkomst (SOK) van 1 oktober 2025 niet gehaald werd. Het college bood later, nadat hierover door Eén Montferland vragen werden gesteld, ‘Excuses daarvoor’ aan. De SOK-deadline is nu zeven maanden opgeschoven naar 1 mei 2026.
De oplossing: Motie: dwingend herstel van controle
De op 20 november jl. unaniem aangenomen motie herstelt de positie van de raad als kadersteller en controleur. Het college, dat heeft aangegeven alles te doen om het vertrouwen te herstellen, moet nu de volgende drie stappen onmiddellijk uitvoeren:
- Per direct een externe bewaker
Het College moet onmiddellijk alsnog een onafhankelijke externe financieel bewaker/projectleider aanstellen. Deze bewaker moet de geldstromen controleren en de raad direct informeren zodra het maximale budget van € 31,5 miljoen dreigt te worden overschreden. Dit herstelt het cruciale controle-instrument dat eerder was genegeerd.
- Borging exploitatie voor ondertekening
Het college moet samen met de Stuurgroep (wethouder en schoolbesturen) een actuele en definitieve doorrekening leveren van de beheer- en exploitatiekosten vóór het nieuwe, compacte ontwerp wordt vastgesteld. Deze kosten moeten de betaalbaarheid voor de schoolbesturen garanderen en definitief worden vastgelegd voordat de Samenwerkingsovereenkomst (SOK) definitief wordt gesloten.
- Strikte planning en proactieve melding
De projectorganisatie moet de vertragingen structureel beëindigen. De nieuwe streefdatum voor de SOK van uiterlijk 1 mei 2026 moet strikt bewaakt worden. Belangrijk: risico’s op planning-/of budgetoverschrijdingen moeten vooraf onmiddellijk aan de raad worden gemeld, in plaats van achteraf en met excuses.
Conclusie
Het IKC-project bevindt zich nu in een cruciale fase van bestuurlijke heroriëntatie. Het college moet nu de leidende regisseur zijn, niet de achteraf reagerende manager. Net als bij een zwaar beschadigd schip dat een nieuwe, veiligere route (aangepast ontwerp) uitzet, moet de kapitein (het college) nu de beschadigde navigatie-instrumenten (informatievoorziening en controle) daadwerkelijk en strikt repareren en het gezag (raadsmandaten) herstellen om het vertrouwen dat de haven (oplevering) wordt bereikt, terug te winnen.
Lees het volledige artikel op Regio8:
https://www.regio8.nl/actueel/nieuws/montferland-grijpt-in-bij-ikc-dit-moest-stoppen-anders-liep-het-uit-de-hand
Wil je de volledige analyse en de door de raad unaniem vastgestelde oplossingsrichting lezen? Klik dan op de bijlagen hieronder.
Bijlage 2 Analyse obv Feiten en ontwikkelingen IKCDownloaden
Bijlage 3 Herziening Project-Aanpak IKCDownloaden
’s-Heerenberg,
John Teunissen
Eén Montferland
23-11-2025